„— Cienie Fransa Halsa — mruknął Vincent.
— Krytyka ma rację — zabrał głos Seurat. — Chociaż o perwersji u was nie ma mowy, jesteście wszyscy bez wyjątku na błędnej drodze. Sztuka ma do czynienia z rzeczami abstrakcyjnymi, jak barwa, rysunek, tonacja. Nie powinna służyć poprawie stosunków społecznych ani wyszukiwaniu brzydoty. Malarstwo powinno być jak muzyka — wyzwolone zupełnie z dnia powszedniego.
— Wiktor Hugo umarł przed rokiem — rzekł znów Zola — a wraz z nim zmarła pewnego typu cywilizacja. Świat pięknych gestów, romantyzmu, pełnych ułudy kłamstw i subtelnego unikania prawdy. Moje książki są reprezentantami nowej cywilizacji, cywilizacji dwudziestego wieku bez moralności. Podobnie ma się rzecz z waszym malarstwem. Bouguereau wciąż jeszcze wlecze swego trupa po Paryżu, ale zachorował śmiertelnie w dniu, gdy Manet wystawił swoje Śniadanie na trawie, a dokonał żywota w dniu, gdy Manei wystawił Olimpię. Teraz odszedł Manet, odszedł Daumier, ale mamy Degasa, Lautreka i Gauguina, którzy kontynuują ich dzieło.
— Dodaj pan do tej listy Vincenta van Gogh wtrącił ToulouseLautrec.
— Na czele listy — dodał Rousseau.
— Doskonale, Vincencie — oświadczył Zola z uśmiechem. — Zostaje pan mianowany „kapłanem brzydoty". Przyjmuje pan tę godność“(8)